Yaşamın İlk Altı Yılında Gelişim

Yaşamın İlk Altı Yılında Gelişim

 

Döllenmeyle başlayıp yaşamın sonuna dek devam eden gelişimde ilk altı yıl psiko-sosyal gelişimin ve kişilik yapısının temellerinin atılması sebebiyle büyük önem taşır. Bu temelleri oluşturan özellikler, yıllara göre belirlenmiş olup; ortalama gelişim değerlerine göre bir araya getirilmiştir.

 

0-2 yaş:

Yeni doğan, kendisiyle birlikte dünyaya getirdiği reflekslerle hayata uyum sağlar. Edilgen durumdan etkene geçmesi sırtüstü yatarken başını kaldırabilmekle başlar, yuvarlanma, başta destekle ardından desteksiz oturma, emekleme ve yürümeyle devam eder. Doğduğunda günün 16-20 saatini uykuyla geçiren bebeğin; zaman geçtikçe uykuya olan ihtiyacı azalacaktır. İlk 1 ayda görme alanı emzirme mesafesine denk gelir ve bebeğin başını hareket ettirmeye başlamasıyla birlikte nesnelerin nerede olduğunu irdeler, elle kavrama geliştikçe nesnenin nerede olduğundan ziyade ne olduğuyla ilgilenir  nesnelerle ilgilenme süresi de uzar.  Kullanılan tek iletişim kanalı olan ağlamanın yanına konuşmanın habercisi olan cıvıldama, heceleme ve 9. aydan sonra ritmik ses kombinasyonları taklidi (ma-ma, de-de gibi) gelecektir. Kullanılan seslerin sayısı gittikçe artar ve 12. ay dolaylarında ilk anlamlı sözcükler fark edilir.

 

2 yaş:

Özerklik dönemi olarak da adlandırabileceğimiz bu yaş döneminde çocuk kendi benliğini çevresinden ayrı olarak algılamaya başlar. Kendi benliğini fark ettiği ve tanıma aşamasında olduğu için rutine uymayı reddetme adına bazı davranışlar görülebilir. Bu dönemde görülen davranışların karakter özelliği olarak görülmemesi gerekir. Bunların yanı sıra dışkılama ve işeme kaslarındaki hakimiyet; özerklik için atılan önemli adımlardandır. Bu yaş grubu çocuklar resimli kitaplara ilgi duyar, isim ve nesnelere ilişkin kelime hazinesi hızla gelişir. Çevrelerindeki nesne ile tek başlarına oynamayı tercih edebilirler.

 

3 Yaş:

Artık kendisinden bağımsız bir dünyanın varolduğunu ve kendisinin de o dünyada bir birey olduğunu kabullenen 3 yaş çocuğu benlik ve cinsiyet olgusu geliştirmeye başlar. Toplumsal cinsiyet rollerini dikkatle izler ve öğrenir. Kalem, makas kullanma, ipliğe tahta boncuk yerleştirme gibi ince motor becerilerini geliştirir. Çevresinin farkında olan 3 yaş çocuğu ev işlerine veya alışverişe yardım etmekten hoşlanabilir. Oyuncak, yiyecek paylaşımında bulunabilir, oyunlara katılabilir. Oynanan oyuna sözsel olarak katılmayıp, aynı malzemeleri kullanarak fakat bağımsız faaliyetlerde bulunduğu “paralel oyun” oynayabilir. Kelime hazinesinde yaklaşık 300 kelime vardır, “ve” bağlacını kullanabilir.

 

4 Yaş:

Dış dünyayı daha yakından tanımak için “Neden, nasıl” sorularını sıklıkla sorar. Yaşadığı dünyanın kurallarının ve başkalarının da isteklerinin var olduğunu görür ve beklemeyi öğrenir. Bir işi yarım bıraktığında neticesiyle ilgilenmeyebilir. Oldukça hareketli olan 4 yaş çocuğu sıçrama, atlama, pedal çevirme, takla atma gibi faaliyetlerde bulunabilir. Kalem kavramada daha etkilidir ve başlangıçta ne çizeceğini planlayıp, planı doğrultusunda resme devam edebilir (“Bir insan çizeceğim ama önce başını” gibi.). Olayları yakın geçmişle ilişkilendirip anlatabilir, espri anlayışı gelişir; fıkralardan ve şakalardan hoşlanabilir.

 

5 Yaş:

4 yaşında yarım bıraktığı işlere duyarsızken, 5 yaşında başladığı işi bitirmeyi sever. Sosyal ilişkileri gelişmiştir, bunda dili etkin ve düzgün kullanması rol oynar. Dikkatlidir, /muhakeme becerisi gelişmiştir, hızlı karar verebilir. Kalemi, boyalarını ve fırçalarını ustaca kullanır. Müziğin ritmine ayak uydurabilir, ezbere şiir okumaktan veya bildiği şarkıları söylemeyi sever. Öğrendiği hikayeyi veya masalı olay akışına uygun anlatır. Arkadaşlarını kendi seçer ve grup oyunlarından hoşlanır.

 

Psikolojik Danışman Burcu Çolak

 

Kaynak: Haluk Yavuzer, Çocuğunuzun İlk 6 Yılı

Haluk Yavuzer, Çocuk Psikolojisi